ЖКГ Львова пакідае супярэчлівыя пачуцці. З аднаго боку збудаваныя 100 ці 200 гадоў таму добрымі спецыялістамі будынкі, інжынерныя камунікацыі рабіліся сумленна і разлічаны былі на стагоддзі. Але 60 гадоў савецкай камуны моцна знявечылі твар горада. Калісьці адзін з найпрыгажэйшых гарадоў цэнтральнай Еўропы зараз выглядае досыць змрочна. Натуральна, як пасля акупацыі. І толькі месцамі пачынаюць прабівацца адрэстаўраваныя кветкі былой і будучай велічы. Оперны тэатр, ратуша, старажытныя цэрквы і касцёлы нават з незавершаным рамонтам адразу даюць зразумець любому былому савецкаму чалавеку, што гэта не “сацлагер”, а Еўропа. Дарэчы, фільм пра мушкецёраў за саветамі здымалі не ў Парыжы, а ў Львове.

Каб вярнуць былую веліч і прыгажосць зараз патрэбныя вялікія грошы. Ва Украіне такіх як у нас “Дажынак” не праводзяць і ўлада амаль не мае магчымасці забіраць рэсурсы ў адных і раздаваць іншым. Таму сродкі на аднаўленне горад і месцічы мусяць зарабляць самастойна. А зарабляць – гэта значыць не толькі болей збіраць, а ў першую чаргу, меней і эфектыўней траціць. Таму і народ і ўлада вельмі багата ўвагі надаюць эканоміі энергіі, а ў гэтай справе, на думку львоўскіх адмыслоўцаў, самае важнае – разуменне і культура.

Напрыклад, калі для аналізу стану энергаэфектыўнасці мясцовай ЖКГ былі выкліканы нямецкія эксперты, высветлілася, што пры агульнай магчымасці зніжэння выдаткаў на ацяпленне жыллёвага фонду ў межах 70-77% толькі 25% - гэта сцены, вокны, дзверы. Амаль усе астатнія 50% гэта так званы чалавечы фактар. Гэта прывычка рацыянальна выкарыстоўваць энергію: своечасова зачыняць дзверы і вокны, не пакідаць не выключаным святло, дастатковай колькасцю вады мыць посуд і ў рэшце рэшт прымаць душ, а не ванну. За гады, калі рэсурсы былі вельмі таннымі, нашы людзі адвыклі ад гэткіх паводзін. Таму нямецкія эксперты не рэкамендавалі мясцовым уладам пачынаць з дарагіх перабудоваў будынкаў.

Галоўнай справай сёння ёсць правядзенне тлумачальнай працы з насельніцтвам і павышэнне прафесійнага ўзроўню мясцовых спецыялістаў. Таму арганізуецца шырокая інфармацыйная кампанія, розныя семінары і адукацыйныя курсы з удзелам перадавых замежных і мясцовых прафесіяналаў. Балазе, грамадзяне Еўразвязу ва Украіну едуць без візаў, таму розныя шведы, немцы і г.д. могуць вольна везці ўласныя праекты і дзяліцца найлепшым досведам. Усё гэта выглядае даволі лагічна і натуральна.

Адразу згадваю пра прапагандаваную нашай уладай ідэю будаўніцтва АЭС. А дзверы, вокны і, галоўнае, галовы чыноўнікаў па-ранейшаму насцеж. Ды ніякая АЭС нас не сагрэе, пакуль усё застанецца так, як ёсць. Тая ж Швецыя сёння больш за 60% ацяплення вырабляе за кошт уласных рэсурсаў (вецер, сонечная энергія, цяпло зямлі, адкіды дрэваапрацоўкі). Маторнае паліва з нафты ўжо зараз у значнай ступені замешчанае біядызелем і этанолам уласнай вытворчасці. А з 2020 года шведы ўвогуле адмовяцца ад імпарту нафты. Падобныя захады прымаюць сёння практычна ўсе развітыя краіны свету. І галоўнае ў новых падыходах – гэта спроба жыць у гармоніі з прыродай, не наносіць шкоду экалогіі.

Сёння ў ЖКГ былых савецкіх краінаў спажыванне энергіі складае ў год каля 500-600 КВТ на адзін метр квадратны плошчы. У Еўразвязе зараз масава ідзе будаўніцтва жылля (у Аўстрыі ўжо пабудавана больш за 500 тыс. дамоў) з гадавым расходам энергіі меней за 50 КВТ на адзін метр квадратны. Падобныя энергаашчадныя будынкі ўжо ёсць і ва Украіне. На свае вочы пабачылі мы цеплавыя кампрэсары, светлавыя панелі, ветракі, цеплаабменныя вентыляцыйныя і каналізацыйныя сістэмы. Дарэчы, усё ўкраінскай вытворчасці, якая вельмі прывабная па суадносінах цана-якасць.

Безумоўна, вельмі шмат ва Ўкраіне праблемаў. Адна з галоўных – моцна бракуе прафесійна падрыхтаваных кадраў. Але “ініцыятываў” зверху ніхто не навязвае, і свае праблемы людзі вучацца вырашаць самастойна. А гэта ўжо патрабуе іншых прынцыпаў фармавання ўлады і іншай адказнасці яе перад народам.

На завяршэнне візіту ўкраінскія сябры распавялі досыць павучальны анекдот. З украінскага боку да мяжы падыходзіць сабака. Увесь схуднелы, калматы, рэбры тарчаць. Яго пытаюць: “куды ты?” “Не магу жыць так далей. Зусім паміраю. Пайду ў Беларусь, там кажуць лепей.” Праз два месяцы ідзе назад да мяжы з Беларусі. Тоўсты, поўсць аж блішчыць, але вочы сумныя. Памежнікі пытаюць: “Куды ж ты ад такога шчасця?” “Вы ведаеце, - адказвае сабака, - і кормяць добра, і будка цёплая, але ланцуг шыю змуліў, а самае жахлівае – брахаць не даюць.”

Вось так паважаныя землякі. Толькі ад нас залежыць наш выбар. Але трэба разумець, што мы, няхай і несвядома, робім выбар і для сваіх дзяцей ды ўнукаў. Дай Бог, каб мы не памыліліся.